การศึกษา

ประเทศไทยมีปัญหาความเหลื่อมล้ำค่อนข้างสูง ไม่ว่าจะเป็นความเหลื่อมล้ำทางรายได้ การศึกษา การเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐาน สวัสดิภาพและสวัสดิการทางสังคม รวมไปถึง “ความเหลื่อมล้ำทางปัญญา” ผมคิดว่า ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยจะต้องพัฒนาและสร้างสังคมปัญญานิยมให้เกิดขึ้นให้ได้ โดยเริ่มต้นจากเมืองหลวงอย่างกรุงเทพมหานคร เพราะประเทศต่างๆ ทั่วโลกเกิดการพัฒนาอย่างก้าวไกลในด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม หากประเทศไทยยังนิ่งเฉย จะยิ่งทำให้เกิดช่องว่างความแตกต่างด้านสังคมแห่งปัญญาระหว่างประเทศมากขึ้นเรื่อยๆ

“คุณภาพมนุษย์” เป็นตัวแปรสำคัญที่นำไปสู่การเป็นประเทศพัฒนาแล้วได้อย่างก้าวกระโดด ประเทศพัฒนาแล้วมีการพัฒนาคุณภาพมนุษย์ในระดับสูงมากเมื่อวัดโดยดัชนีการพัฒนามนุษย์ (Human Development Index: HDI)ที่มีตัวชี้วัด 3 ด้าน ได้แก่ อายุขัยเฉลี่ย (Life expectancy) การศึกษา (Education) และรายได้ต่อหัวประชากร (Income per capita) ในปี 2014ประเทศ 10 อันดับแรกที่มีค่าดัชนีการพัฒนามนุษย์สูงที่สุด ล้วนเป็นสมาชิกในกลุ่มOECD ทั้งสิ้น และ เกือบทุกประเทศในกลุ่มOECD มีค่า HDI อยู่ในกลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับสูงมาก (ยกเว้นตุรกีกับเม็กซิโกอยู่กลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ระดับสูง) โดยค่าเฉลี่ยของกลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์สูงมากอยู่ที่ 0.875

ขณะที่ประเทศไทย มีคะแนนอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ระดับสูงถือเป็นอันดับที่ 93 ของโลก(จาก 188 ประเทศ) และได้คะแนน 0.726 และเมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มอาเซียนด้วยกัน ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 4 เป็นรองจากสิงคโปร์ บรูไน มาเลเซีย ที่อยู่ในอันดับ 11 อันดับ 31 อันดับ 62 ของโลก ตามลำดับ

พิพิธภัณฑ์ฮาร์วาร์ดมีส่วนสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการพัฒนาสติปัญญาและการเรียนรู้ไม่เฉพาะแก่ประชาคมฮาร์วาร์ดเองเท่านั้น แต่ยังรวมถึงกลุ่มเด็กนักเรียนท้องถิ่นที่สามารถใช้พิพิธภัณฑ์ดังกล่าวนี้เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ทางด้านศิลปะและประวัติศาสตร์ ช่วยให้การศึกษาเรียนรู้ของเด็กนักเรียนเหล่านี้มีชีวิตชีวา น่าสนใจ ลึกซึ้ง และสมจริงมากยิ่งขึ้น 

ยกตัวอย่างกิจกรรมความร่วมมือ 3 ฝ่ายระหว่างโรงเรียนมัธยมเอกชนในเมืองเคมบริดจ์ที่ชื่อว่า โรงเรียนรินดจ์และลาตินเคมบริดจ์ (Cambridge Rindge and Latin School หรือ CRLS) พิพิธภัณฑ์ศิลปะฮาร์วาร์ด (Harvard Art Museums) และโปรแกรมนักศึกษาฝึกสอนระดับบัณฑิตศึกษา (Graduate student teacher) ของบัณฑิตวิทยาลัยของคณะศึกษาศาสตร์ฮาร์วาร์ด (Harvard Graduate School of Education) ที่เปิดโอกาสให้เด็กนักเรียนจากโรงเรียนรินดจ์และลาตินเคมบริดจ์ได้เข้ามาสัมผัสเรียนรู้เกี่ยวกับศิลปะและประวัติศาสตร์ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะฮาร์วาร์ดงกล่าวนี้1

     หลายบทความก่อนนี้ ผมเคยนำเสนอเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมพัฒนาชุมชนท้องถิ่นของฮาร์วาร์ด อันมีผลนำการพัฒนาและความเจริญก้าวหน้ามาสู่ชุมชนท้องถิ่น อาทิ ด้านเศรษฐกิจ สังคม การศึกษา วัฒนธรรม สุขภาพ ศิลปะ เป็นต้น การมีส่วนร่วมพัฒนาชุมชนท้องถิ่นเป็นภารกิจสำคัญที่ผู้บริหารฮาร์วาร์ดต้องการผลักดันให้เกิดขึ้นอย่างจริงจัง อันสะท้อนถึงการมีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อสังคมของฮาร์วาร์ดด้วยอีกทางหนึ่ง 

     การมีส่วนร่วมพัฒนาชุมชนท้องถิ่นของฮาร์วาร์ดดังกล่าวนี้รวมถึงการให้บริการเสริมสร้างศักยภาพให้กลุ่มเด็กนักเรียนท้องถิ่น โดยฮาร์วาร์ดจะเป็นดังขุมทรัพย์ที่เปิดให้เด็กนักเรียนท้องถิ่นเข้ามาเรียนรู้ แสวงหา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรของมหาวิทยาลัย มีส่วนช่วยเตรียมความพร้อมให้เด็กนักเรียนท้องถิ่นก่อนเข้าสู่ชีวิตการทำงานและการศึกษาในระดับที่สูงขึ้นต่อไป 

     กิจกรรมการให้บริการแก่เด็กนักเรียนท้องถิ่นของฮาร์วาร์ดได้รับความสนใจอย่างมาก แต่ละปีมีเด็กนักเรียนท้องถิ่นเข้าใช้บริการดังกล่าวนี้ เป็นจำนวนมาก อาทิ กิจกรรมการจ้างงานช่วงฤดูร้อน กิจกรรมการให้คำแนะนำปรึกษาด้านการเรียน กิจกรรมพาท่องเที่ยวเยี่ยมชมมหาวิทยาลัย เป็นต้น
กิจกรรมที่ฮาร์วาร์ดให้บริการแก่กลุ่มเด็กนักเรียนท้องถิ่นมีหลายกิจกรรม ผมวิเคราะห์ว่า กิจกรรมเหล่านี้เป็นประโยชน์ช่วยเสริมสร้างศักยภาพและการเรียนรู้ให้แก่เด็กนักเรียนท้องถิ่น ดังนี้ 

โฟล์คสวาเกนบริษัทรถยนต์ที่มี ?ชื่อเสียง? ระดับโลกมานานเกือบร้อยปี กลับกลายเป็นบริษัทที่มี ?ชื่อเสีย? ระดับโลก เพียงชั่วพริบตา เมื่อถูกจับได้ว่า ?ทุจริต? ใช้ซอฟต์แวร์โกงค่าการทดสอบปล่อยไอเสียจากรถเครื่องยนต์ดีเซล

กรณีทุจริตดังกล่าว ส่งผลให้ประธานผู้บริหารบริษัทโฟล์คสวาเกน ต้องลาออกจากตำแหน่ง และส่งกระทบต่อรถโฟล์คสวาเกน 11 ล้านคันทั่วโลก ต้องรับผิดชอบค่าเสียหาย ซึ่งอาจสูงถึง 6,500 ล้านยูโร และอาจต้องเผชิญการดำเนินคดีในสหรัฐฯ ซึ่งคาดว่าอาจมีโทษปรับเงินหลายพันล้านดอลลาร์

?ถ้าเราพิการทางกาย เรายังพอจะหาวิธีทดแทนได้ แต่ถ้าเราพิการทางภาษาอังกฤษ เราจะเป็นอัมพาตทางโอกาสตลอดชีวิตอย่างแท้จริง? 

คำกล่าวข้างต้น เป็นข้อสรุปความสำคัญของภาษาอังกฤษในยุคนี้ ซึ่งผมได้กล่าวไว้ในการบรรยายที่ต่าง ๆ เพื่อให้คนไทยทุกคนไม่ว่าอยู่ในแวดวงใด จะได้ตระหนักและเตรียมความพร้อมในการพัฒนาทักษะการสื่อสารภาษาอังกฤษทั้งการฟัง พูด อ่าน และเขียน

ภาษาอังกฤษสำคัญมากยิ่งขึ้นในโลกยุคการสื่อสารไร้พรมแดน ข้อมูลข่าวสารทั่วโลกสามารถรับรู้ได้พร้อมกัน ภาษาอังกฤษเป็นกุญแจที่สำคัญยิ่งในการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจฐานความรู้ 

ในวันนี้ใครก็ตามที่ไม่อยู่ในโลกใบเล็ก ๆ ที่พูดภาษาเดียวกันรู้เรื่องหมดก็จะเป็นคนที่ตกเวทีโลกและเสียเปรียบเป็นอย่างยิ่ง

 
Nikkei Asian Review ฉบับวันที่ 27 กรกฎาคม ถึง 2 สิงหาคม 2558 ได้ตีพิมพ์เรื่องราวการทุจริตในการสอบเพื่อสอบเข้าโรงเรียนแพทย์ในประเทศอินเดีย ประเด็นนี้กลายเป็นเรื่องที่ทั่วโลกให้ความสนใจเป็นอย่างยิ่ง ซึ่งน่าจะเป็นกรณีศึกษาสำคัญให้กับแวดวงการศึกษา และการแก้ปัญหาคอร์รัปชันของประเทศไทยได้บ้างไม่มากก็น้อย  
         ฮาร์วาร์ดให้ความสำคัญกับการบูรณาการวิชาการสู่การปฏิบัติหลากหลายรูปแบบ ในที่นี้รวมถึงการเรียนการสอนทางด้านวิชากฎหมายของวิทยาลัยกฎหมายแห่งฮาร์วาร์ด (Harvard Law School) ด้วยเช่นเดียวกัน 
ปัจจุบันวิทยาลัยกฎหมายแห่งฮาร์วาร์ดมีคณาจารย์เต็มเวลาอยู่ทั้งหมด 100 คน และคณาจารย์พิเศษมากกว่า 150 คน แต่ละปีวิทยาลัยกฎหมายแห่งนี้มีนักศึกษาที่ผ่านการคัดเลือกให้เข้าศึกษาต่อประมาณ 1,990 คน  การเรียนการสอนของวิทยาลัยแห่งนี้มีความเข้มข้นอย่างมาก นักศึกษาต้องเรียนและทำงานอย่างหนัก แต่แม้จะเป็นเช่นนั้นนักศึกษายังคงจัดสรรเวลาสำหรับการทำกิจกรรมเพิ่มเติมประสบการณ์ภายนอกด้วยเช่นเดียวกัน บรรยากาศการเรียนการสอนเช่นว่านี้มีส่วนสำคัญต่อการช่วยบ่มเพาะหล่อหลอมนักศึกษาให้ได้รับการพัฒนาศักยภาพครบถ้วนทุกด้าน